Političke stranke do sada potrošile 11,1 miliona KM

- Političke stranke u Bosni i Hercegovini do sada su na izbornu kampanju potrošile najmanje 11,1 miliona konvertibilnih maraka, pokazuju preliminarni podaci monitoringa koji je sproveo Transparency International u BiH (TI BiH).

Prema podacima TI BiH, najveći iznos na bilborde, medijske reklame, Meta oglase i predizborne skupove izdvojio je SNSD (1,8 miliona KM), a slijede SDA (1,3 miliona KM), SDP BiH (1,1 milion KM) i PSS (oko milion KM). Najveći dio novca otišao je na bilborde (oko 6 miliona KM) i skupove (2,8 miliona KM), dok je oglašavanje u medijima koštalo 1,9 miliona KM, uz dodatnih 300.000 KM utrošenih na online platformama kompanije Meta.

Iz TI BiH napominju da ovi podaci nisu konačni jer ne obuhvataju finiš kampanje, kao ni prikrivene promotivne sadržaje u medijima čija se vrijednost procjenjuje na gotovo milion KM. Podsećaju i da su stranke na ranijim lokalnim izborima prikrile najmanje 2,6 miliona KM troškova koje nisu mogle opravdati legalnim izvorima.

Dominacija funkcionerske kampanje i javnih servisa

Monitoring je ukazao na izraženu funkcionersku kampanju u kojoj su ključnu ulogu odigrali javni emiteri. Na tri javna servisa zabilježena je 2.176 objava s elementima promocije stavova i politika aktuelnih zvaničnika.

Prednjačio je RTRS, na kojem je zabilježeno 64% takvih sadržaja. Ovaj emiter je kandidatima SNSD-a ustupio čak 28 sati programa kroz 1.382 pojavljivanja. Premijer RS i kandidat Savo Minić prikazan je 191 put (preko 5 sati programa), dok je njegov protivkandidat Branko Blanuša dobio svega 69 sekundi u 5 pojavljivanja.

Slična nesrazmjera zabilježena je i kod kandidata za Predsjedništvo BiH, gdje je Željka Cvijanović imala više od 4 sata programa, dok njen protivkandidat Nebojša Vukanović uopšte nije prikazan.

Na FTV-u (26% objava) najviše prostora dobili su funkcioneri SDP-a (45%), NiP-a i SDA, dok je BHRT (10% objava) ravnomjernije izvještavao o zvaničnicima vodećih stranaka.

Preko 78 miliona KM za jednokratne pomoći i 745 miliona za javne radove

Posmatrači TI BiH evidentirali su više od 2.850 primjera koji se mogu okarakterisati kao zloupotreba javnih resursa. Posebno je istaknut problem masovne indirektne kupovine glasova kroz jednokratna davanja u iznosu od preko 78 miliona KM. Najveći dio (skoro 47 miliona KM) podijelila je Vlada RS za pomoći penzionerima, studentima i učenicima, iako ta sredstva nisu bila predviđena prvobitnim budžetom.

Takođe, uočeno je intenziviranje javnih radova pred izbore u vrijednosti većoj od 745 miliona KM, uz 134 primjera nenovčanih pomoći, 57 slučajeva povećanja plata budžetskim korisnicima i 25 primjera plaćenog oglašavanja institucija koje promovišu kandidate.

Kritike na račun Centralne izborne komisije

Iako je TI BiH podnio 78 prijava CIK-u (koji je do sada izrekao 271.000 KM kazni), u ovoj organizaciji ističu da novčane kazne nisu imale odvraćajući efekat jer su prekršaji postajali sve učestaliji.

TI BiH oštro kritikuje CIK zbog odbijanja da sankcioniše zloupotrebe javnih resursa i indirektnu kupovinu glasova, jer je većinu prijava odbacio pod obrazloženjem da se radi o "redovnim ili planiranim davanjima". CIK nije sankcionisao ni kampanju „Srpska te voli“ finansiranu iz budžeta, stranačke tribine u školama, niti objave političkih poruka na zvaničnim opštinskim stranicama.

U otkrivanju nepravilnosti značajnu ulogu odigrali su i sami građani, koji su putem aplikacije Reflektor poslali 111 prijava koje se odnose na zloupotrebe resursa, pritiske na zaposlene u javnom sektoru i kupovinu glasova.

(BN)