Blagojević: Stvari neprihvatljive za Republiku Srpsku 

U zadnjih nekoliko dana u Bosni i Hercegovini se provlači ideja, fabrikovana u Austriji, o navodnoj potrebi da se promijeni ustavno uređenje BiH tako što bi bili ukinuti entiteti i umjesto njih uvedeno deset pokrajina koje bi gradile federalnu BiH, po modelu koji ima Republika Austrija.

Dr Milan Blagojević 

To su stvari koje nikako ne smijete prihvatiti Republika Srpska, jer bi vodile u njen nestanak, dok bi federalizacija BiH po austrijskom modelu u praksi značila snaženje centralne vlasti u Sarajevu, s obzirom na to da takva rješenja sadrži Ustav Austrije kada je riječ o odnosu centralne vlasti u Beču i austrijskih pokrajina.

Svakako najvažniji razlog zbog kojeg se ne smije prihvatiti navedena ideja je to što bi njena realizacija značila nestanak Republike Srpske u teritorijalnom pogledu. Jednostavno, ta teritorija bi prestala da postoji ne samo kao politički pojam, već i kao geografski, pošto bi bila isparcelisana na više pokrajinskih neetničkih područja, na kojima bismo imali stanje u kojem Srpske kao da nikada nije ni bilo.

U priličnoj mjeri sve to podsjeća na ono što je svojevremeno 1993. godine predviđao Vens-Ovenov plan - podjelu koja je negirala postojanje Republike Srpske i njene teritorije, umjesto čega je prema tom planu u BiH trebalo da postoji deset pokrajina (kantona).

Za takav plan je u maju te 1993. godine glasao Milorad Dodik kao poslanik u tadašnjem sazivu Narodne skupštine Republike Srpske, ali je, na sreću, većina tadašnjih poslanika u Narodnoj skupštini, predvođenih Srpskom demokratskom strankom, odlučno odbacila Vens-Ovenov plan. 

Drugim riječima, da je Dodik tada vladao Narodnom skupštinom, kao što vlada danas, ne bi bilo ni te skupštine niti Republike Srpske, baš kao što se to isto sada zagovara planovima iz Austrije.

Osim što ti planovi znače kraj Srpske oni su neprihvatljivi i zbog toga što su neprihvatljivi sa ustavnopravnog aspekta, jer zagovaraju austrijski model ustavnog uređenja koji, iako je Ustavom Austrije ta država određena kao federacija, znači dominaciju centralne države.

U tom smislu dovoljno je navesti, jednostavnim jezikom, samo nekoliko dokaza i argumenata koji to nedvosmisleno potvrđuju.

Svi oni su sadržani u Ustavu Republike Austrije.

Na terenu ustavnih nadležnosti činjenica je da prema tom Ustavu država Austrija, a ne njene pokrajine, ima nadležnost da donosi zakone u oblastima:

- građanskog prava (stvarnog prava, obligacionog prava, nasljednog prava i sl.);

-bankarstva i berzanskog poslovanja;

- krivičnog prava;

- radnog zakonodavstva;

- pravosuđa;

- trgovine i industrije;

- rudarstva;

- šumarstva, kao i brojnih drugih državnih nadležnosti koje kod nas pripadaju Republici Srpskoj, odnosno Federaciji BiH.

Sve te i brojne druge državne nadležnosti bile bi, prema zamislima iz Beča, prenijete na centralne vlasti u Sarajevu, odmah nakon ukidanja entiteta u BiH.

Stoga je ono što bi prema zamislima iz Beča bile nadležnosti pokrajina minorno, ali bi i u tome te pokrajine bile pod kontrolom centralnih vlasti, kako propisuje Ustav Austrije u slučaju odnosa te države i njenih pokrajina.

Evo samo par argumenata u prilog tome. 

Recimo, Parlament Austrije prema tamošnjem Ustavu čine dva doma, od kojih je jedan Nacionalno vijeće, a drugi Federalno vijeće. Potonje vijeće je predstavnički dom u kojem su predstavljene sve austrijske pokrajine, ali one ne učestvuju ravnopravno sa Nacionalnim vijećem u donošenju zakona, jer Ustav Austrije propisuje (član 42) da Federalno vijeće može samo staviti prigovor na zakon koji je usvojen u Nacionalnom vijeću, ali ako ga Nacionalno vijeće nakon toga ponovo usvoji, taj zakon se smatra usvojenim, pri čemu Federalno vijeće čak i ne učestvuje u donošenju  saveznih zakona taksativno navedenih u članu 42. stav 5. Ustava Austrije.

Ili, Ustav Austrije propisuje (član 97) da ukoliko propis austrijske pokrajine predviđa saradnju sa federalnim vlastima u cilju njegovog izvršenja, a predviđa svagdje tamo gdje se ne može očekivati efikasno izvršenje bez pomoći centralne vlasti, svaki takav pokrajinski propis mora biti odobren od strane federalne (bolje reći centralne) vlasti u Beču.

Centralna vlast u Beču, oličena u predsjedniku Austrije, prema članu 100. Ustava Austrije ima pravo da na prijedlog federalne (centralne) Vlade Austrije raspusti skupštinu (Diet) bilo koje austrijske pokrajine.

Sve to, kao i mnogo čega drugog, uslijedilo bi i ovdje kod nas, ako bi bilo prihvaćeno ono što se zagovara iz Beča, a što je, suštinski gledano, unutarizacija BiH pod maskom austrijskog kvazifederalizma.

Zbog toga ništa od ovoga nikako ne smije prihvatiti Republika Srpska niti bih ja bilo kada glasao za to kada bih bio poslanik u Parlamentarnoj skupštini BiH, jer bi to bio kraj Republike Srpske.

Dr Milan Blagojević