U Srpskoj se trenira strogoća, ali na običnoj raji

U zemlji koja je, po svim istraživanjima, visoko ogrezla u kriminalu, rijetko svjedočimo hapšenju zvučnijih imena sa političke scene. Zato u najvećem broju slučajeva javnost bude obasuta informacijama o procesuiranju nižerangiranih izvršilaca. Pitamo - zašto iza rešetaka gotovo nikada ne završavaju takozvane krupne ribe?

Nije skoro uhapšen niti procesuiran ni jedan direktor, bitna politička figura, moćan biznismen. Najčešće su to sitni dileri, službenici ili samo posrednici.

„Ostaje otvoreno pitanje šta ćemo sa političkom korupcijom, sa nalogodavcima, šta ćemo sa stitemskom korupcijom ili kriminalom“, kaže politički analitičar Milenko Dačević.

Hapse se peševi, krupne ribe rade nesmetano. Zašto se ne procesuiraju oni sa najviše moći i uticaja?

„Kada vidite da u Republici Srpskoj ne postoji ni jedna osoba koja nije osuđena za visoku korupciju, znate da je to izmiješano pravosuđe sa politikom i da je nemoguće da nema korupcije“, ističe politički analitičar Ivana Marić.  

Sistem zna da bude brz i odlučan. Primjer je hapšenje tržišnih inspektora zbog mita od  500 KM mita. Ali, sistem zna i da utihne. Kao na primjeru bivšeg premijera Srpske. Aleksandar Džombić oslobođen je optužbi da je republičkom budžetu nanio štetu tešku više miliona maraka.

„Ovo nije nikakva strategija nego pojedinačni slučaj na nivou običnog incidenta, a ne borba protiv tako opasne i maliciozne pojave kao što je organizovani kriminal i korupcija“, naveo je Dačević.

Problem nije u nedostatku zakona, već u njihovoj primjeni. Kada istrage dođu do vrha, sistem kao da stane, poručuju analitičari.

„Dovoljno je poređenje sa FBiH gdje su desetine političara završili u zatvoru. U FBiH postoji i POSKOK koji je posebno odjeljenje Tužilaštva za borbu protiv kriminala, tu je bivši premijer Nermin Nikšić osigurao zakone za osnivanje POSKOK-a, a vidimo da je i on jedan od onih koji se ispituje. To znači da ne postoji više ta sprega politike i pravosuđa nego oni nezavisno djeluju. To se treba postići i u Srpskoj“, jasna je Marićeva.

U Srpskoj institucije treniraju strogoću, ali na običnoj raji.

„Imate situaciju kada je procesuiran i uhapšen demobilisani borac Republike Srpske koji je otišao u šumu i posjekao bukvu da bi grijao sebe i porodicu, a sa druge strane imate činjenicu da su ‚Šume Srpske‘ u višemilionskim dugovanjima i problemima, a nemate nikakvu institucionalnu reakciju“, kaže Dačević.

Niko nije rekao da ne treba sankcionisati sitne prevarante – treba, ističu analitičari, podvlačeći –  problem nisu oni, jer su takvi ogledalo sistema. Riba, kažu, od glave smrdi.

„U Srpskoj su isti političari na vlasti 20 godina i naravno je da su se uvezali i teško je slomiti taj lanac koji se zakorio. I zbog toga se bore da ostanu na vlasti, jer se plaše odgovornosit za sve ono što su uradili. I to ne samo Dodik i njegovi saradnici, nego i članovi njihovih porodica“, konkretna je Marićeva.

Ne treba smetnuti s uma da pravda koja zavisi od funkcije i uticaja – nije pravda. Dok jedni rade nezapaženo, drugi prolaze neopaženo, sistem se ruši, povjerenje gubi. Priču ćemo završiti legendarnim insertom iz filma „Tesna koža“. Možda je to ono što nam je potrebno:
 
“Hoće li ovde da se radi domaćinski, ili će neko da ide u ćorku. Drugovi, dolazi vreme ćorke.“

(BN)