Kako je u vrijeme komunizma nastao film "Marš na Drinu"

Film „Marš na Drinu“ (1964) nastao je kao ambiciozan projekat obeležavanja pedesetogodišnjice Cerske bitke, prve pobede saveznika u Prvom svetskom ratu. Režirao ga je Žika Mitrović, koji je zajedno sa Arsenom Diklićem napisao scenario.

Evo ključnih detalja o tome kako je film nastao i šta ga je učinilo posebnim:

​1. Istorijska osnova i priprema

​Film nije zamišljen kao suva istorijska hronika bitke, već kao intimna drama jedne artiljerijske baterije Kombinovane divizije. Scenario je delom bio inspirisan pripovetkom „Proboj“ Radoja Jankovića iz 1926. godine, ali i autentičnim svedočanstvima preživelih ratnika koji su u vreme snimanja (1963/64) još uvek bili živi i služili kao konsultanti.

​2. Rekordno brzo snimanje

​Iako izgleda grandiozno, film je snimljen u neverovatno kratkom roku od samo dva meseca. Zbog žurbe da se film završi na vreme za godišnjicu, montaža se radila „u hodu“:

- ​Ekipa je bila smeštena u hotelu „Grand“ u Valjevu.

- ​Žika Mitrović je razvijene trake od prethodnog dana montirao direktno u svojoj hotelskoj sobi.

​3. Autentične lokacije i pomoć vojske

​Snimanje je obavljeno u Valjevu i okolini (brda oko Valjeva su „glumila“ Cer), Tešnjaru, Aranđelovcu i Beogradu. Veliku podršku pružila je tadašnja JNA:

​Vojska je obezbedila statiste, konjičku opremu i originalne ruske poljske topove M1917 iz Prvog svetskog rata, što je filmu dalo neverovatnu vizuelnu autentičnost.

​4. Zanimljivosti sa seta

​Prva psovka na filmu: Čuvena scena u kojoj Ljuba Tadić (major Kursula) pred smrt izgovara: „Drino, jebem ti...“ ušla je u istoriju kao jedna od prvih psovki u jugoslovenskoj kinematografiji. Zanimljivo je da se tokom snimanja te scene Ljubi Tadiću zapalio kostim na leđima od pirotehnike, ali on nije prekidao glumu dok kadar nije završen.

​Politička podrška: Iako je tema bila srpska vojska iz Kraljevine, film je imao podršku tadašnjih vlasti. Poznato je da je Slobodan Penezić Krcun, tadašnji visoki funkcioner, često posećivao ekipu na setu i čak lično vozio glumce do Beograda.

​5. Muzika kao simbol

​Film je dobio ime po čuvenom maršu Stanislava Biničkog. Interesantno je da je kompozicija bila decenijama zapostavljena, a njena popularnost je ponovo buknula šezdesetih godina prošlog veka (nakon što je Ivo Andrić dobio Nobelovu nagradu i marš bio popularizovan u Švedskoj), što je dodatno motivisalo snimanje filma.

​Film je na festivalu u Puli osvojio Veliku srebrnu arenu, dok je Žika Mitrović dobio Zlatnu arenu za režiju, a Ljuba Tadić za najbolju mušku ulogu.

(BN/AL) Foto: Screenshoot