Višegrad: Odlazak posljednje jevrejke

Na jevrejskom groblju na Okolištima kod Višegrada sahranjena je Bukica Romano /93/, posljednja Jevrejka koja je živjela u svojoj porodičnoj kući u centru grada.

Republika Srpska 16.02.2017 | 20:40 U Višegradu je poslije dolaska Austrougara na ove prostore živjelo i do 600 pripadnika ovog naroda.

„Bila je to velika zajednica koju su formirali prvo sefardi početkom 19. vijeka, a kasnije su došli aškenazi iz srednje Evrope“, kaže publicista Divna Vasić.

Ona dodaje da su sefardi bili uglavnom trgovci i zanatlije, a aškenazi su od njih bili učeniji sa zanimanjima apotekara, inženjera i vlasnika pilana i fabrika.

„Oni su dosta učinili da Višegrad od isključivo orijentalne kasabe postane urbana varoš, i kako napisa Ivo Andrić, grad sa evropskim duhom i načinom života", dodaje Vasićeva.

U periodu između dva svjetska rata u Višegradu je bilo 260 Jevreja i imali su najljepšu sinagogu u Bosni i Hercegovini.



Bukičin sin Jakov Romano se sjeća da mu je otac Avram sa nadimkom Mamić, čuveni višegradski mesar, pričao da je bio jedan od onih koji su Lotiku Cilermajer, vlasnicu prvog hotela u gradu, lik iz romana Ive Andrića „Na Drini ćuprija“, sahranili na groblju u Okolištima.

„Poslije Drugog svjetskog rata u kome su mnoge jevrejske porodice iz Višegrada stradale u logoru u Njemačkoj, Lotikina nećakinja Helena je pokušala da obnovi ruševine hotela, ali joj to vlasti nisu dozvolile", ispričao je Jakov Romano.

U to vrijeme u Višegradu je fotografsku radnju imao kasnije priznati fotograf Alija Akšamija, pa pošto je samo voda bila dovedena u dvorište porodice Romano, oni su mu dozvolili da je nosi i koristi za razvijanje fotografija i filmova.

Lotikin hotel je obnovljen i u vlasništvu je opštine Višegrad, a nedavno je pronađen i Lotikin klavir koji se nalazi u Domu kulture.

Poslednja Jevrejka u Višegradu je bila obrazovana žena, govorila je više jezika i bila omiljena među svojim sugrađanima.

„Porodice Andrić i Vučićević bile su najbliže familiji Romano, koja se družila i sa svim ostalim, posjećujući se za vrijeme svih vjerskih praznika", kaže komšija Duško Andrić.

Od danas Bukica mirno počiva na jevrejskom groblju na Okolištima sa svojim sunarodnicima: krojačicom Bajlom, hotelijerkom Lotikom, nekad najbogatijim Višegrađaninom Baruhom, pa Abrahamom, Deborom i ostalim čiji se spomenici nalaze na ovom brijegu.

(BN televizija)