Beskorisni Program rada Narodne skupštine Srpske

U Programu rada Narodne skupštine Republike Srpske za ovu godinu predviđeno je usvajanje jednog od najvažnijih zakona za budućnost Srpske, a to je zakon kojeg režim ovaj put naziva zakonom o javnoj imovini.

Piše: Dr Milan Blagojević

Međutim, ima u tome jedan problem koji komplikuje stvar, zbog čega sve i da Narodna skupština ove godine usvoji taj zakon on će, siguran sam, opet biti oboren na Ustavnom sudu BiH, i to ne zato što to ja, daleko bilo, priželjkujem, već zbog višegodišnje prakse tog suda kada je riječ o ovom pitanju, ali i zbog onoga što želim da istaknem u nastavku ovog teksta, na šta je Republika Srpska pristala prije četvrt vijeka.

Zbog toga će, i ako dođe do toga prije ovogodišnjih izbora, donošenje tog zakona biti samo još jedan u nizu predizbornih trikova vladajućeg režima u Republici Srpskoj, kako bi narodu prodao ko zna koju po redu laž od koje, kao ni od svake laži, narod i Srpska neće imati ništa, ali će režim time pokušati da i dalje ostane na vlasti, što mu jedino i treba.

Dakle, u novembru 2001. godine Bosna i Hercegovina je ratifikovala međunarodni Sporazum o sukcesiji SFRJ, što, naravno, nije mogla učiniti bez saglasnosti Republike Srpske, a Republika Srpska je dala tu saglasnost putem svojih tadašnjih poslanika i delegata u Parlamentarnoj skupštini BiH i putem tadašnjeg srpskog člana Predsjedništva BiH.

Šta su to tada oni ratifikovali?
Između ostalog ratifikovali su odredbu člana 2. Aneksa A Sporazuma o sukcesiji SFRJ kojom je od tada propisano da se nepokretna državna imovina SFRJ koja se nalazila na njenoj teritoriji prenosi DRŽAVI sukcesoru na čijoj teritoriji se nalazi.

Nažalost, tadašnji srpski predstavnici u Parlamentu BiH i Predsjedništvu BiH nisu nijednog trenutka ni pokušali da se izbore i da svoj pristanak na ratifikaciju Sporazuma uslove time da se u slučaju BiH u Sporazum unese odredba da u slučaju BiH nepokretna državna imovina SFRJ pripada entitetima na čijoj teritoriji se nalazi,  a ne BiH kao državi sukcesoru SFRJ. To je, samo da su to znali i htjeli tadašnji srpski predstavnici, dozvoljeno po našem unutrašnjem pravu, kao i po međunarodnom pravu o sukcesiji imovine država.

Međutim, oni su postupili sasvim suprotno od toga i ratifikovali Sporazum sa navedenom odredbom. Zbog toga Republika Srpska sada jedino može da brani svoju imovinu dvjema pravnim tvrdnjama.

Prva od njih je Rezolucija Savjeta bezbjednosti UN, broj 942 od 23.9.1994. godine, koja je i danas na snazi, a kojom je taj organ UN odobrio teritorijalnu podjelu prema kojoj 49% teritorije u BiH pripada Republici Srpskoj, a 51% Federaciji BiH. Zato je upravo na osnovu te rezolucije Savjeta bezbjednosti UN i došlo do teritorijalnog razgraničenja, najprije Ženevskim principima iz septembra 1995. godine, a zatim i Aneksom 2 Dejtonskog sporazuma, između Republike Srpske i Federacije BiH tako što je i tim međunarodnim ugovorom ugovoreno da Republici Srpskoj pripada 49% teritorije u BiH, a Federaciji BiH 51%. 

To pravno znači i da sve što je javna imovina na tako podijeljenoj teritoriji (javno zemljište, šume, vode, mineralne sirovine, itd) jeste imovina entiteta na čijoj se teritoriji nalazi. Upravo time se jedino može objasniti zašto Ustavom BiH nije propisano da je to imovina koja pripada BiH.

Međutim, onda su došli oni koji su vodili Srpsku 2001. godine, a bolje bi bilo da nisu, koji su pristali na onakav Sporazum o sukcesiji SFRJ. Zbog toga je Republici Srpskoj sada preostalo da svoju imovinu pravno brani još jednom tvrdnjom, pored one prethodno rečene. Ta tvrdnja se svodi na jedno od osnovnih pravila međunarodnog prava o sukcesiji imovine država, koje propisuje da se od države koja je prestala postojati (a to je SFRJ u našem slučaju) može naslijediti samo ona njena nepokretna (i druga) imovina na kojoj je ta država bila vlasnik (ne i korisnik, jer korištenje nije vlasništvo) prema svom ustavu koji je bio na snazi u trenutku prestanka te države.

U slučaju SFRJ to je njen Ustav iz 1974. godine, a prema članu 85. tog ustava, SFRJ nije bila vlasnik bilo koje vrste zemljišta, šuma, mineralnih sirovina, rijeka i drugih javnih nepokretnosti, već su to, prema istoj ustavnoj odredbi, bila dobra od opšteg interesa.

Zbog toga, dakle, BiH ni po osnovu člana 2. Aneksa A Sporazuma o sukcesiji SFRJ od te države nije mogla naslijediti niti je naslijedila ono na čemu ni SFRJ nije bila vlasnik, već navedene nepokretnosti jesu svojina entiteta, na osnovu već spomenute Rezolucije Savjeta bezbjednosti UN o podjeli teritorije između entiteta, zatim na osnovu Aneksa 2 Dejtonskog sporazuma - ugovora o razgraničenju teritorije između entiteta, kao i odredbe Ustava BiH po kojoj sve vladine funkcije i ovlaštenja koje tim ustavom nisu date BiH jesu ustavne nadležnosti entiteta.

No, u vezi s tim mora se ukazati na još nešto što je propisano Sporazumom o sukcesiji SFRJ. To je član 6. Aneksa A Sporazuma, prema kojem je država sukcesor SFRJ, što je u našem slučaju BiH a ne entiteti, nadležna da odluči koja imovina SFRJ je predstavljala imovinu SFRJ prema međunarodnom pravu.

Zato, dakle, Republika Srpska ne može donositi svoj zakon o javnoj imovini dok Parlament BiH ne donese zakon u smislu člana 6. Aneksa A Sporazuma o sukcesiji SFRJ, jer je Srpska i na to pristala 2001. godine, kada je ratifikovan Sporazum.

Međutim, ova nadležnost BiH ne daje pravo BiH (bilo kojoj njenoj instituciji) da Bosni i Hercegovini da u vlasništvo nepokretnosti na kojima SFRJ nije bila vlasnik, već samo one na kojima je SFRJ u javnim evidencijama nepokretnosti (gruntovnici ili katastru) upisana kao vlasnik, odnosno posjednik sa 1/1 dijela ili u nekom drugom iznosu suvlasničkog, odnosno suposjedničkog dijela.

Sve drugo preko toga biće kršenje međunarodnog i unutrašnjeg prava u smislu na koji je prethodno ukazano.

Zbog toga predlažem da Republika Srpska u što skorije vrijeme pokrene inicijativu za donošenje zakona u Parlamentu BiH, koji bi se zvao "Zakon o nepokretnoj imovini koja pripada BiH na osnovu Sporazuma o sukcesiji SFRJ". 

Tim zakonom treba propisati da u skladu sa međunarodnim pravom nepokretnu državnu imovinu SFRJ čine samo one nepokretnosti u BiH koje su na dan raspada (sukcesije) SFRJ pripadale SFRJ i bile upisane u javnim evidencijama kao vlasništvo SFRJ, saglasno njenom Ustavu, a da to, saglasno članu 85. tog ustava, nisu bile nepokretnosti u vidu zemljišta, šuma, vode, rudnih blaga i drugih prirodnih bogatstava.

U skladu sa tako formulisanim članom, nakon toga, u narednom članu tog zakona, treba biti propisano da predmet Sporazuma o sukcesiji SFRJ nisu prethodno navedene nepokretnosti, već da te nepokretnosti jesu svojina entiteta na čijoj teritoriji se nalaze, na osnovu Ustava BiH, Aneksa 2 Dejtonskog sporazuma, Ženevskih principa od 8.9.1995. godine (koji su sastavni dio preambule Ustava BiH), te na osnovu Rezolucije Savjeta bezbjednosti UN broj 942 od 23.9.1994. godine.

A sada još nešto što je namijenjeno samo neostrašćenima, onima koji o ovim stvarima ne sude po tome ko je koje nacije i vjere, već po slovu zakona. 

Naime, iz prethodnih argumenata jasno je koliko je neustavna praksa koju je, suprotno Ustavu BiH, u ovim stvarima uspostavio Ustavni sud BiH. Brojne su takve njegove odluke u kojima on stvara pojam državne imovine, iako ga nema u Ustavu BiH, a zatim taj sud naređuje da o toj imovini, iako je nema u Ustavu BiH, Parlament BiH mora da donese zakon.

Sve je u tom pravcu Ustavni sud BiH započeo u svojoj odluci broj U-1/11 od 13.7.2012. godine. U njoj je on najprije priznao (stav 63. obrazloženja odluke) da Ustav BiH "ne sadrži nijednu odredbu koja se odnosi na državnu imovinu". Ali onda, samo koji stav niže (stav 73. obrazloženja iste odluke) Ustavni sud BiH samovlasno stvara svoju normu prema kojoj ipak postoji državna imovina koja navodno "čini integralni dio ustavnih karakteristika i ovlaštenja države". 

I onda taj sud sudi po toj svojoj normi u brojnim drugim predmetima, a ne po normama Ustava BiH, i tjera druge da primijene te njegove neustavne odluke. Iako i taj sud zna da BiH na osnovu Ustava BiH i Sporazuma o sukcesiji SFRJ može imati i ima samo nadležnost da donese zakon o utvrđivanju nepokretnosti SFRJ koje pripadaju BiH po osnovu Sporazuma o sukcesiji SFRJ, u smislu na koji je prethodno ukazano, a sva druga nepokretna imovina je svojina entiteta u smislu na koji je takođe prethodno ukazano.

To je, dakle, suština neustavnog rada Ustavnog suda BiH u ovoj materi

Dr Milan Blagojević