Amerikanci nude milione za upravljanje aerodromima u BiH

Vlasti u Federaciji Bosne i Hercegovine razmatraju ponudu američke kompanije AAFS Infrastructure Energy LLC za preuzimanje upravljanja aerodromima u Sarajevu i Mostaru.

Sarajevski aerodrom bilježi rast broja putnika, avioprevoznika, avionskih linija i dobiti, dok je mostarski znatno manji i zavisi od subvencija.

Bosna i Hercegovina i Crna Gora su jedine države Zapadnog Balkana koje još nisu dale glavne aerodrome pod koncesiju ili privatno upravljanje.

Američki investitori donose planove za modernizaciju

Više letova, povoljnije karte i moderniji aerodromi – to su promjene koje bi Bosna i Hercegovina mogla dobiti ulaskom američkog investitora u upravljanje aerodromima u Sarajevu i Mostaru.

Ponuda dolazi od kompanije AAFS Infrastructure Energy LLC, koja najavljuje značajna ulaganja i bolju povezanost s evropskim destinacijama. Sarajevski aerodrom je u vlasništvu Vlade Federacije BiH.

Iz institucije potvrđeno je za Radio Slobodna Evropa (RSE) da su početkom marta primili ponudu AAFS-a za dodjelu koncesije na 30 godina.

Predmet je "u fazi procjene javnog interesa" u Federalnom ministarstvu prometa i komunikacija, dok je ponuda za Aerodrom Mostar proslijeđena Gradu Mostaru, koji upravlja tim manjim regionalnim aerodromom.

Iz Grada Mostara nisu odgovorili na upit šta se tačno navodi u ponudi za mostarski aerodrom.

Šta nude Amerikanci?

AAFS predlaže uzimanje sarajevskog aerodroma pod koncesiju na 30 godina, uz mogućnost produženja za dodatnih 20 godina, kako je potvrđeno iz Vlade Federacije BiH.

Investicije i finansije:

-Planirana ulaganja u fazama iznose približno 250 miliona evra u prvih pet do sedam godina.

-Aerodrom ostaje u vlasništvu Vlade Federacije, a AAFS bi godišnje uplaćivao oko 1% godišnjeg prihoda, procijenjeno na 720.000 evra.

-Dodatno, u entitetski budžet bi išlo 7% dobiti prije oporezivanja (EBITDA), što je oko 2,5 miliona evra godišnje, uz procjenu godišnjeg prihoda od oko 72 miliona evra.

AAFS nije odgovorio na upit RSE o planovima za sarajevski i mostarski aerodrom, iskustvu u upravljanju aerodromima niti o uslovima koje su ponudili.

Kompanija je zainteresovana i za izgradnju i upravljanje gasovodom Južna interkonekcija, koji bi BiH povezao s terminalom na hrvatskom ostrvu Krku.

Sarajevski aerodrom u porastu

Međunarodni aerodrom Sarajevo bilježi jedan od najvećih porasta broja putnika i avioprevoznika među većim aerodromima Zapadnog Balkana.

2025. godine ostvareno je oko 2,2 miliona putnika, u odnosu na 1,8 miliona 2024., što predstavlja rast od preko 22%.

Vlasti isplaćuju subvencije aerodromu radi razvoja turizma.

Vlada Federacije BiH je 2021. odlučila da se dobit Aerodroma Sarajevo deset godina reinvestira, umjesto da se isplaćuje u budžet.

Mostarski aerodrom – manji i subvencionisan

Mostarski aerodrom je znatno manji i zavisi od subvencija:

-U februaru 2026. potpisan je paket s Hrvatskom vrijedan 1,75 miliona evra.

-950.000 evra za subvencioniranje linije Mostar–Zagreb

-800.000 evra za sigurnost, infrastrukturu i širenje aerodroma

2025. godine imao je oko 72.000 putnika.

Planovi uključuju proširenje terminala, obnovu rasvjete i piste, te izgradnju solarne elektrane za smanjenje troškova.

Muharem Šabić, profesor na Fakultetu za promet i komunikacije u Sarajevu, navodi da bi, uz koncesionara s reputacijom, aerodrom mogao dostići tri do tri i po miliona putnika godišnje, a dugoročno i do pet miliona, ali samo uz ozbiljna infrastrukturna ulaganja.

Ko odobrava koncesiju?

Ključnu ulogu ima Direkcija za civilno vazduhoplovstvo (BHDCA), koja bez odobrenja ne dozvoljava preuzimanje upravljanja.

Aerodrom Sarajevo pod koncesiju mora odobriti Parlament Federacije BiH, dok odluka o Mostaru spada pod Gradsko vijeće.

I međunarodne finansijske institucije, poput Svjetske banke, analizirale su ranije mogućnost javno-privatnog partnerstva.

Iskustva regionalnih aerodroma

Većina aerodroma u regionu vodi se pod koncesijom ili privatnim operaterima:

Beograd – od 2018. vodi Vinci Airports (Francuska)

Zagreb – od 2012. pod koncesijom Group ADP

Skoplje i Ohrid – pod upravom TAV Airports

Priština – u vlasništvu Limak Holding (Turska)

Ljubljana – u vlasništvu Fraport (Njemačka)

Vrijednosti koncesionih aranžmana:

Sjeverna Makedonija: oko 200 miliona evra

Zagreb: preko 320 miliona evra

Beograd: približno 1,46 milijardi evra

(RSE)